Quái Vật Tí Hon – Đường Về (2011)

Có lẽ khoảng 6 năm qua, từ ngày bước chân vào đại học, không có album nào gây cảm xúc mãnh liệt cho tôi như Đường Về. Album này là đứa con tinh thần của Nguyễn Công Hải, hay còn gọi là Hải “Bột”. Hải Bột là một gã nghệ sĩ thích lang thang phiêu bạt. Dù từng là thành viên của ban nhạc Microwave khá nổi tiếng một thời, nhưng Hải Bột sinh ra không phải để trở thành một nghệ sĩ sáng tác và chơi nhạc để kiếm tiền. Mà kể cả anh ta có muốn thì cũng không thể. Trong thời buổi mà âm nhạc chịu ảnh hưởng của giới truyền thông và hiệu ứng đám đông nhiều như hiện nay, thật quá khó để một nghệ sĩ như Hải Bột hái ra tiền. Cũng không quá bất ngờ khi tôi chẳng mấy khi gặp một người biết về Quái Vật Tí Hon, chứ chưa nói đến yêu thích album Đường Về. Nhưng tôi đoán điều đó cũng chẳng bao giờ khiến Hải Bột bận tâm. Anh làm album này vì tình yêu cháy bỏng với âm nhạc. Đơn giản là vậy thôi.

Với Hải Bột, Quái Vật Tí Hon thuần tuý chỉ là một dự án âm nhạc. Anh tập hợp một nhóm bạn để chơi nhạc và thu âm. Vì thế nên khó có thể trông chờ về khía cạnh kỹ thuật chơi nhạc. Dù tôi không phải là người am hiểu về nhạc lý hay kỹ thuật nói chung, tôi vẫn nghĩ kỹ thuật của QVTH chỉ đạt mức chấp nhận được. Giọng hát của Hải Bột cũng không quá đặc sắc. Xuyên suốt album có thể thấy không có nhiều đoạn hát khó đòi hỏi kỹ năng hát điêu luyện. Nhưng tôi nghĩ ở Việt Nam cũng chẳng có mấy ban nhạc có khả năng chơi nhạc ở đẳng cấp cao. Điều quan trọng hơn là tất cả những nhận xét về kỹ thuật đều vô nghĩa với Đường Về. Nó là sự lên ngôi của cảm hứng sáng tác của Hải Bột. Nó thấm đẫm cảm xúc và tình người.

Quai-vat-ti-hon

Ngay từ bài đầu tiên, Qua Ô Cửa Thời Gian, tôi đã cảm nhận được ngay sự quái trong âm nhạc của Hải Bột. Âm nhạc lên xuống trầm bổng dường như chẳng theo một quy luật cụ thể nào. Những gì đọng lại trong người nghe ngoài xúc cảm trong âm nhạc là những vần thơ đậm chất Hải Bột. Anh nói về tình yêu nhưng không phải chỉ là tình yêu đôi lứa. Đây là tình yêu với cuộc sống. Tình yêu với mọi thứ xung quanh ta.

Các bài hát trong album là những câu chuyện rất người, rất thật. Hải Bột như đem những trải nghiệm sống của mình lên giấy trắng, rồi dùng âm nhạc tô điểm để biến chúng trở nên những bức tranh sinh động, gần gũi với người nghe. Từ những câu ngông nghênh như “Giờ ta mới biết mình khờ mình ngu” trong Ô Trống, đến những tình cảm trìu mến dành cho đứa con thơ trong Có Một Mặt Trời. Tôi đã từng không cầm được nước mắt khi nghe thấy tiếng đàn bầu trong đoạn cuối của Có Một Mặt Trời. Hiếm có bài hát nào lại khiến tôi nhớ cha mẹ và quê hương của mình đến vậy.

Bốn năm đại học là bốn năm tôi nghêu ngao hát Ông Trời Cô Đơn, Ô Trống rồi cả Vợ Ơi Anh Đã Sai Rồi. Đôi lúc tôi lại say sưa với Đường Về với những suy nghĩ vẩn vơ về quê nhà. Không biết với người khác thì sao, tôi thì rất thích cái chất phiêu và chất ngông trong âm nhạc của Hải Bột. Nó có lẽ cũng là hình ảnh mà tôi luôn muốn hướng đến: sống hết mình, đôi khi ngông nghênh một chút, bất cần một chút, dám nghĩ, dám làm. Thực sự thì trong album tôi không thấy bài nào là dở cả. Tôi tin tất cả đều là những trăn trở, những ấp ủ của Hải Bột trong nhiều năm xa rời với phòng thu âm.

Trước khi dừng bút (hay dừng phím), tôi muốn nói về bài hát tôi thích nhất trong album – Đã Bao Lâu Rồi. Chắc hẳn khi lớn lên, chúng ta cũng đôi lần tự hỏi: Đã Bao Lâu Rồi chúng ta chưa có được sự bình yên trong cuộc sống. Cuộc sống vốn có biết bao nỗi lo cơm áo gạo tiền, biết bao giấc mơ còn dang dở, biết bao mồ hôi và nước mắt. Nhưng đôi lúc chúng ta vẫn phải tĩnh tâm, gạt bỏ mọi suy nghĩ, thả hồn vào khoảng không vô định. Không phải tự nhiên mà tôi rất thích nghe bài này trong những lúc đi dạo quanh trường đại học. Khi nghe Đã Bao Lâu Rồi, tôi luôn hình dung ra một ngày mùa đông. Bầu trời hơi âm u. Tôi khoác một chiếc áo rồi rảo bước với những suy nghĩ bâng quơ. Tôi chẳng biết mình nghĩ những gì trong những giây phút ấy. Chỉ cần biết khi bước về nhà lòng tôi lại nhẹ đi. Niềm vui và hạnh phúc đôi khi chỉ giản đơn vậy thôi —  tâm hồn của mình được bình yên.

Cảm ơn Hải Bột và Quái Vật Tí Hon vì tất cả. Tôi mong sẽ được thưởng thức album mới của anh trong một ngày không xa.

Playlist từ Youtube:

Tracklist: (bôi đậm = bài hát yêu thích)

  1. Qua Ô Cửa Thời Gian
  2. Ô Trống
  3. Ngày Hôm Qua
  4. Có Một Mặt Trời
  5. Đã Bao Lâu Rồi
  6. Vì Đời
  7. Kẻ Lạ Mặt
  8. Vết Nhơ
  9. Đường Về
  10. Vợ Ơi Anh Đã Sai
  11. Ông Trời Cô Đơn
  12. Cho Con Được Trở Về
Advertisements

Xem phim thư giãn: Tết Này Ai Đến Xông Nhà

Sau một tuần học hành căng thẳng, hôm nay nghỉ ngơi và quyết định xem phim Việt Nam vì sắp đến Tết rồi. Cũng khá chán vì tối thứ 6 lại ngồi nhà nhưng thực sự với thời tiết -11 độ C thì cũng không biết làm gì hơn. Hôm nay xem lại phim Tết Này Ai Đến Xông Nhà vì thấy khá phù hợp với không khí Tết. Xem xong phim thấy khá cảm xúc nên lên blog viết lại một vài cảm nhận (vài gạch đầu dòng ngắn gọn thôi.)

– Đây là một phim điện ảnh hay, mặc dù không xuất sắc vì chỉ là một phim hài nhẹ nhàng. Mình cũng không có điều kiện xem nhiều phim điện ảnh của Việt Nam. Một phần cũng khá thất vọng với những phim mình được xem nên không có nhiều nhu cầu. Dù gì cũng rất thích Tết Này Ai Đến Xông Nhà vì phim diễn tả một bối cảnh Việt Nam thời cuối những năm 90, đầu 2000. Xem phim nhớ thời còn bé, khi mà Hà Nội tương đối khác so với bây giờ.

– Phim miêu tả nhân vật chính Thi, đã ngót nghét 40 tuổi nhưng có vẻ vẫn không biết (và không phải) làm việc nhà bao giờ. Đến việc mua hoa tặng bạn gái bố mẹ cũng phải mua và gói hộ. Việc bố mẹ bao bọc con cái đến tận răng thì vẫn rất phổ biến ở Việt Nam (nếu bây giờ mình đang ở nhà thì chính mình cũng không khác gì…)

– Có thể thời nay giới trẻ đã khác nhưng ít ra phim cũng lột tả được tâm lý của nhiều người ở VN, xác định yêu là để lấy nhau. Nhưng đáng ra thì trước hết yêu phải để cho vui. Còn việc cưới xin thì 2-3 năm sau hãy tính đến.

– Thi đặt câu hỏi ngu ngơ: Tại sao cô Hồng Linh lại từ chối tình cảm của mình, trong khi Thi yêu hết lòng. Thứ nhất, Thi không yêu cô Hồng Linh chút nào. Đơn giản là thấy cô này chân dài và xinh nên thích chứ chưa hề yêu. Thứ hai, kể cả có yêu say đắm đi nữa thì cũng chỉ là tình yêu một chiều. Thứ ba, người ta còn chưa nhận lời yêu đã chìa nhẫn ra. May là cô kia không sợ chết ngất.

– Tuy Thi ngu ngơ nhưng một số hành động khá được. Ví dụ như chia tay cô Thu Vân rõ ràng, dứt khoát. Điều này tốt ở chỗ giúp cô Vân sống thoải mái hơn, đến mức yêu và cưới ngay sau đó vài tháng. Nhưng đến khoảng gần cuối phim Thi lại có ý đồ quay lại. Không mê nổi ông Thi.

– Có lẽ cái hay nhất của phim là việc để cho Thi thất bại đau đớn trong tất cả các mưu mô tán gái của mình. Không chỉ có Thi ngơ như bò đội nón, ông Quốc thực ra cũng chả biết mô tê gì về con gái. Tuy đây là phim hài nhưng riêng khía cạnh này phim làm khá chuẩn. Nhìn chung các bạn trai nếu rút ra được kinh nghiệm của 2 ông Thi và Quốc thì sẽ có nhiều cơ hội hơn trong việc chinh phục các bạn gái.

– Tóm lại phim miêu tả được một số nhân vật rất thật, như Thi hay Quốc. Các sự kiện trong phim, tuy có phần phóng đại để gây cười, nhưng cũng rất đời thường. Riêng mình thì còn thấy ngoài đời nhiều chuyện bi hài hơn trong phim 🙂

Cảm nghĩ về trường Lương Thế Vinh

Hôm nay sau khi xem xong bóng đá World Cup tình cờ thấy một cái video của một số du học sinh làm để tặng trường LTV nhân dịp trường lên tuổi thứ 25.

Mình cũng không quá quan tâm đến trường Lương Thế Vinh nên giờ mới biết sinh nhật thứ 25 của trường. Kể cũng nát, cựu học sinh mà thái độ chẳng mấy thân thiện. Trong clip các bạn đều cảm ơn thầy cô giáo một cách nhiệt tình (một số bạn có vẻ hơi sến.) Mình cũng thích được nói ra những lời ấy một cách thật lòng, nhưng nói chung là không thể.

Ba năm ở LTV là ba năm mình đang lớn. Công nhận hồi đấy còn bé và ngây thơ. Mình cứng đầu khi không bao giờ chấp nhận việc đi học thêm chỉ để phục vụ thi học kỳ và thi đại học. Mình không hiểu nổi tại sao mình không thể làm bài tập Hoá dù đã đọc sách giáo khoa rất kỹ. Dường như tất cả những gì liên quan đến học đều bị mình xếp xó. Mình chỉ làm hai điều tử tế trong 3 năm cấp 3 là thi đỗ đại học và học Tiếng Anh để đi du học.

Đám bạn trong lớp thì cũng ngô nghê, chỉ khác một điều là chúng nó học bài tốt trên lớp. Nhưng được cái bọn nó sống vô tư, trong sáng đến độ hơi đụt. Mình cảm thấy thoải mái trong cái môi trường ấy. Hàng ngày có lẽ niềm vui được chém gió với lũ bạn rồi làm trò hề vào mỗi giờ giải lao đã giúp thời gian trôi qua nhanh hơn.

Điều quan trọng nhất mà mình hiểu ra ở trường LTV là nỗi khổ bị kìm kẹp. Mình học rất tệ trong ba năm cấp 3. Mình có phần hồi tiếc về điều này. Bây giờ ngẫm lại thì thấy dù có quay lại đi nữa chắc mình vẫn sẽ tiếp tục học tập tồi tệ ở trường. Chương trình phổ thông ở Việt Nam và môi trường ở LTV là quá tồi cho sự phát triển của các học sinh ở độ tuổi thanh thiếu niên. Không khí ngột ngạt trong lớp ở A01 còn làm mình mất hoàn sự tự tin vào bản thân. Tự tin làm sao được khi mình luôn đứng gần bét lớp. Trong mắt bạn bè chắc mình chỉ là một đứa nghịch ngợm, ham chơi và chẳng có mục tiêu gì trong cuộc sống. Mình cũng hiểu ra điều ấy. Mình buồn, muốn thay đổi nhưng lạc lõng và bất lực.

Những lúc ấy mình hiểu rằng trên đời này đạt được những gì mình muốn không dễ chút nào, dù những ước muốn của mình vào cái thời kỳ ấy nó chỉ đơn giản là được học tập một cách tự do và sáng tạo. Nhưng chính mình khám phá ra rằng điều ấy khó nhưng không phải không làm được. Mình đã dừng học Toán Lý Hoá một cách gần như hoàn toàn để chuyên tâm học tiếng Anh chuẩn bị cho các kỳ thi như TOEFL và SAT. May cho mình, ở trong lớp A01 thì đứa nào cũng học Hoá giỏi nên giờ kiểm tra nào mình cũng chép được bài. Bài dễ thì mình chép để được 8, bài nào khó hơn thì mình vui vẻ với điểm 7. Canh bạc ấy có lẽ là bước ngoặt của đời mình đến giờ.

Cuối cùng thì mình cũng có học bổng để đến Mỹ và UT Dallas. Mọi thứ bây giờ rất tuyệt vời. Mình được sống và làm việc một cách tự do thoải mái. Điều tệ nhất chỉ là việc không được về Việt Nam chơi thường xuyên. Nhưng chắc từ nay mỗi năm mình sẽ về một lần.

Để kết bài mình đành phải cảm ơn trường Lương Thế Vinh. Dù nó không quá khác một trại cải tạo hiện đại là mấy (điều này ko hoàn toàn là lỗi của trường, mà còn là hệ thống giáo dục ở VN) nhưng mình đã học được nhiều bài học quý báu cho cuộc đời. Mình hiểu được giá trị của sự khiêm tốn. Mình hiểu được nỗi khổ khi bị mất tự do. Và mình hiểu được một bài học rằng: nếu bỏ ra đủ mồ hôi công sức và hy sinh đủ nhiều, chúng ta sẽ đạt được những gì mà chúng ta muốn.

Vài suy nghĩ sau 4 năm Đại Học

UT Dallas - ECS

 

Cách đây mấy ngày tôi đã làm lễ tốt nghiệp để kết thúc quãng thời gian ở đại học. Bốn năm ở UTD chắc chắn là bốn năm nhiều sự kiện nhất từ bé đến giờ. Tôi đã học được nhiều điều, vấp phải những thất bại khác nhau, trưởng thành hơn về nhiều mặt. Tuy vậy, tôi không nghĩ đây là bốn năm đẹp nhất của cuộc đời mình. Theo tôi nghĩ thì sẽ chẳng bao giờ có năm nào là đẹp nhất cả.

Tôi vẫn không thể quên mấy năm cấp 3 mà đỉnh điểm là năm 2009. Năm đó tôi như một kẻ lạc lối với sở thích đi xe đạp loăng quăng cả ngày lẫn đêm. Một khi cái xe đạp chưa chịu dừng lại thì tôi vẫn cứ đi. Tôi thấy cuộc đời vẫn rất đẹp và bản thân mình còn nhiều điều để làm mặc dù gia đình, thầy cô hay bạn bè chỉ biết đến một thứ duy nhất là những kỳ thi tốt nghiệp hay đại học vô nghĩa.

Mọi thứ giờ đã khác nhiều. Bây giờ tôi không phải chạy trốn vào bóng đêm trên một chiếc xe đạp nữa. Có lẽ đấy là sự thành công lớn nhất sau bốn năm: tôi có thể làm những thứ mình muốn mà chẳng phải sợ hãi ai. Tôi cảm ơn UTD vì điều này. Nhân đây tôi muốn viết về những suy nghĩ sau bốn năm tuyệt vời ở UTD.

Tìm kiếm đam mê?

Tuần trước tôi tham gia một buổi nói chuyện để chia sẻ kinh nghiệm học tập với các bạn Việt Nam khóa dưới ở UTD. Có lẽ thắc mắc lớn nhất của mọi người là làm sao để tìm kiếm đam mê của bản thân, hay cụ thể hơn là một ngành học để giúp mình thành công.

Tôi là người trả lời đầu tiên. Tuy hơn run nhưng tôi vẫn nhấn mạnh được ý của mình là cần rèn luyện một kỹ năng thật tốt trước khi chọn con đường cho mình. Hay nói cách khác, kỹ năng đến trước rồi niềm đam mê sẽ tiếp nối. Tôi còn nói thêm rằng khó khăn là không thể tránh khỏi (và không nên tránh,) chúng ta cần sẵn sàng đối mặt với khó khăn để khám phá ra thứ mà mình thích.

Nhưng lại có một câu hỏi khác: Làm sao để biết được là sau khó khăn ban đầu mình có thực sự thích ngành học đó hay không? Hoặc là nếu rèn luyện kỹ năng rồi nhưng lại thấy mình không thích nó thì sao?  Với câu hỏi này tôi đã không đưa ra được câu trả lời cụ thể nào trong buổi nói chuyện vì có ít thời gian để suy nghĩ. Mấy hôm vừa rồi sau khi nghiền ngẫm thêm tôi cảm giác vấn đề thật ra là: Bạn đã chọn cách nào để vượt qua khó khăn trong việc rèn luyện kỹ năng hay trong học tập?

Nếu đơn thuần bạn học với mục đích đơn thuần là đạt điểm cao và muốn dành càng ít thời gian càng tốt thì rõ ràng bạn đã đi sai đường. Để hiểu sâu một vấn đề phức tạp tốn rất nhiều thời gian. Nó hơi giống với việc tập lái xe đạp, xe máy hoặc ô tô vậy. Chắc chắn lái xe là một việc đơn giản mà ai cũng có thể làm. Nhưng bạn có nhớ những khó khăn khi lần đầu tập xe hay không. Có thể một số người có năng khiếu với lái xe nên không gặp chút khó khăn nào, nhưng ít nhất với tôi thì lần đầu tập xe tương đối khó khăn. Sau khi đi xe ổn rồi thì nhiều người nghĩ lại rồi tự hỏi, tại sao việc đơn giản thế này mà lúc trước mình thấy khó khăn tới vậy?

Kiến thức cũng vậy. Nhiều khi một số khái niệm đơn giản lại khiến chúng ta mất khá nhiều thời gian mới hiểu được. Vì vậy đừng nghĩ bạn được điểm A nghĩa là bạn đã hiểu bài. Đừng bao giờ coi điểm là cái đích để hướng tới nếu bạn muốn tìm thấy sự thích thú trong học tập. Và bây giờ cũng đừng ngạc nhiên nếu một ai đó có điểm rất cao nhưng lại than vãn với bạn rằng họ chẳng có hứng thú gì với việc học.

Con đường ngắn nhất để vươn lên một tầm mới trong học tập là phải nắm chắc  và hiểu sâu kiến thức. Tại sao là ngắn nhất, tại vì cách học hời hợt chỉ giúp bạn được điểm cao, mà điểm cao đơn thuần mà thiếu đi kiến thức chỉ phản ánh một điều là bạn đã phung phí thời gian vô ích mà không bồi đắp gì thêm cho tri thức của bản thân.  Nếu để ý bạn sẽ thấy rằng trong quá khứ bạn đã làm nhiều thứ mà không nắm được bản chất. Ví dụ, có rất rất nhiều học sinh Việt Nam có thể giải một bài toán tích phân mà chẳng hiểu tích phân thực sự là gì và ứng dụng của nó ra sao. Làm việc máy móc thì dễ nhưng hiểu được bản chất thì lại chẳng dễ.

Vì thế hãy bắt đầu đặt các câu hỏi và bỏ công sức ra để tìm câu trả lời cho chúng.  Chẳng có câu hỏi nào là ngốc nghếch cả. Những câu hỏi tưởng chừng vu vơ như “Tại sao ném hòn đá lên nó lại rơi xuống”  đã giúp Sir Isaac Newton thay đổi cả thế giới.

Tôi dám chắc rằng một khi bạn tìm ra được cảm giác thích thú khi giải đáp những thắc mắc mà bạn tự đặt cho mình cũng là lúc bạn đã có một đam mê hay ít ra cũng tạo một niềm vui nào đó cho riêng mình. Hãy nuôi dưỡng niềm đam mê ấy bằng những câu hỏi và những câu trả lời mới.

Đừng tốn công tìm kiếm đam mê của mình. Đam Mê là thứ bạn phải tự nuôi dưỡng.

Giỏi vừa vừa nhiều thứ thì làm sao để biết mình thích gì nhất?

Trong buổi nói chuyện thì có một bạn khác hỏi câu trên. Câu hỏi tuy có vẻ ngu ngơ nhưng lại khá khó để trả lời. Tôi đã nói với bạn rằng để biết mình thích gì nhất là không thể. Cái đó thì không sai nhưng có lẽ đấy không phải là câu trả lời mà người hỏi cần.

Để trả lời cẩn thận hơn thì trước hết tôi nghĩ “giỏi vừa vừa nhiều thứ” là một ấn tượng tồi khi các nhà tuyển dụng đánh giá về bạn. Họ cần một người rất giỏi một thứ hơn là một người có thể làm nhiều việc nhưng làm việc gì cũng kém.

Việc tìm ra được đam mê thì cũng ý tưởng cũng giống như phần đã nói ở trên. Cần bỏ ra rất nhiều công sức và thời gian để nuôi dưỡng một đam mê nào đó. Hãy cứ chọn một thứ mà bạn cảm thấy thích nhất. Thứ gì cũng được, cái này không phải vấn đề cần lăn tăn nhiều. Chỉ cần bạn cảm thấy thích và có thể đầu tư thời gian được cho nó thì chắc chắn đó không phải là một lựa chọn sai.

Nhưng điều cần nói ở đây là cách tiếp cận với khó khăn khi muốn lên trình. Đừng bao giờ bỏ cuộc một cách dễ dàng. Hình tượng mà nói thì nếu con đường bị chắn bởi một bức tường thì hãy cố húc đầu vào tường. Nếu bức tường đổ xuống khi bạn chưa ngã xuống, nghĩa là bạn đã vượt qua được khó khăn mà chưa chết. Mà chưa chết nghĩa là bạn lại tiếp tục bước đi, chỉ khác một điều là đầu bạn đã cứng hơn trước nhiều lần (theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.) Nếu bức tường không đổ mà bạn ngã xuống thì hãy tìm một bức tường mềm hơn để húc. Nếu cảm thấy đau đầu thì hãy tạm nghỉ ngơi rồi sau đó húc tiếp. Điều quan trọng nhất có lẽ là việc bạn tiếp tục húc, chứ không phải tường có đổ hay không. Đó chính là con đường dẫn đến thành công.

Tôi dám chắc rằng bạn sẽ tìm thấy niềm vui nếu thực sự bỏ nhiều công sức để hiểu một môn học nào đó. Nên nhớ rằng bạn hoàn toàn có thể học một môn khác nếu thích, nhưng những kiến thức bạn thu nạp sẽ không bao giờ mất đi (trừ khi bạn học hời hợt.) Và chắc chắn không có kiến thức gì là vô nghĩa.

Nói đi thì cũng phải nói lại. Đừng bao giờ buồn khi bạn thấy mình không thích món gì trong khi lại không muốn bỏ công sức. Chẳng có gì là tự nhiên cả.

Học trên lớp có quan trọng không?

Khi kết thúc buổi nói chuyện tôi có “chém” rằng: Hãy học càng ít lớp càng tốt và dành thời gian để tự rèn luyện bản thân. Câu đó bản chất không sai nhưng tôi muốn nói thêm để trành hiểu lầm. Tôi không muốn nói kiến thức trên lớp là vô ích.

Hãy tiếp tục bám vào logic mà tôi trình bày từ đầu bài viết này. Điều tôi vẫn muốn nhấn mạnh là việc bỏ ra công sức để hiểu bản chất của các vấn đề. Bởi vì khi bạn chưa hiểu bản chất thì hai thứ không hay sẽ xảy đến: (1) bạn sẽ không thấy kiến thức đó thú vị và ý nghĩa vì không hiểu, (2) bạn sẽ khó có thể tiến xa trong ngành học đó vì không áp dụng được các kiến thức cơ bản.

Ý tưởng trên là lý do tại sao chúng ta cần học càng ít lớp càng tốt. Học ít lớp nghĩa là chúng ta có thể đào sâu vào kiến thức. Đây là điều quan trọng hơn rất nhiều việc học nhiều lớp. Nếu chúng ta học nhiều lớp nhưng hời hợt thì đó là sự phung phí về thời gian. Không sớm thì muộn chúng ta sẽ phải học lại các kiến thức đó nếu muốn đi tiếp. Học ít môn nhưng hiểu sâu là cách để đạt điểm cao mà vẫn cân bằng được thời gian tốt nhất.

Tôi phán đoán đây là lý do chính tại sao nhiều người cho rằng học trên lớp không nhiều ý nghĩa như là khi đi làm. Đơn giản vì họ đã không học nghiêm túc khi đến trường. Chỉ có sức ép công việc với khiến họ bỏ công sức ra để học. Đây là sự phí phạm lớn về thời gian cũng như tiền của. Tất nhiên một cách giải thích khác là khi đi làm chúng ta có nhiều thời gian để tập trung vào một việc cụ thể hơn. Nhưng nhìn chung điều quan trọng nhất vẫn là dành thời gian và công sức để tập trung vào việc rèn luyện.

Không có định hướng sau bốn năm đại học?

Đến quá nửa khách mời trong buổi nói chuyện nói rằng họ không có định hướng gì cụ thể cho tương lai. Một số còn nói rằng họ không biết mình thích làm gì. Còn có người quyết định đi học thạc sĩ trong khi thú nhận rằng không có hứng thú với việc học.

Đây là một điều đáng tiếc.

Với tôi định hướng không phải là một kế hoạch chi tiết cho tương lai: mình sẽ làm nghề gì ở công ty nào, mỗi năm sẽ kiếm được bao nhiêu, quyết định đi du lịch ở đâu, lấy vợ rồi để mấy con, vân vân. Định hướng với tôi là sự phát triển bản thân hướng đến một hình mẫu mà chúng ta mong muốn. Có thể chúng ta không thể biết tương lai mình sẽ làm nghề gì, nhưng tôi nghĩ chúng ta nên biết điều gì làm mình vui vẻ hạnh phúc. Ví dụ như tôi thích giải quyết các vấn đề có ích cho xã hội, thích một lịch làm việc linh hoạt và cộng tác với những người thông minh. Có khá nhiều lựa chọn sẽ làm tôi hài lòng: làm cho một công ty phần mềm như Amazon, một công ty phần cứng như Texas Instruments, làm một giáo sư hay một nhà nghiên cứu chuyên nghiệp. Tôi không chê bất cứ con đường nào.

Điều này có thể giải thích tại sao những người như Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Bill Gates lại thành công đến vậy mặc dù họ không hề có bằng đại học. Có phải họ không hề có định hướng khi học đại học hay không? Rõ ràng họ đã học ít lớp hơn những sinh viên năm 4 như tôi. Nhưng câu hỏi cần đặt ra là: Họ có học ít hơn tôi hay không? Họ có thu nạp ít kiến thức hơn tôi hay không?

Bài học mà tôi rút ra: những người thành công luôn có định hướng, họ luôn tiến về phía trước. Việc tiến lên phía trước như thế nào chỉ là lựa chọn của từng người. Nhưng chắc chắn một điều, họ không phải là những sinh viên tồi gặp may trong con đường sự nghiệp.

Tôi nghĩ vấn đề của nhiều bạn bè Việt Nam là bị xã hội cũng như gia đình áp đặt vào một mục tiêu duy nhất là kiếm việc (và kiếm tiền.) Với nhiều người, điều tồi tệ nhất không phải trở thành một sinh viên kém về tri thức, mà là một sinh viên vô dụng — tức vô công rồi nghề. Nếu không kiếm được việc thì cũng phải làm cái gì đó để có thể ghi vào resume. Và họ quên luôn rằng việc chính của mình là học và rèn luyện.

Hãy suy nghĩ đơn giản thôi. Nếu chúng ta có kỹ năng tốt và đáp ứng được với yêu cầu của công việc, chúng ta nghiễm nhiên được tuyển. Ngược lại, trong trường hợp chúng ta không đáp ứng được nhu cầu, chúng ta bị loại. Đây là điều rất dễ hiểu. Tại sao nhiều người lại bỏ quên mất việc nâng cao kiến thức và kỹ năng, mà lại đầu tư vào các hoạt động ngoại khóa với mong muốn làm đẹp hồ sơ?

Các hoạt động ngoại khóa chủ yếu lôi cuốn với hai lý do chính: (1) Dễ làm, (2) Vui vẻ. Tất nhiên tôi không muốn quy chụp tất cả các hoạt động ngoại khóa. Tôi chỉ muốn nói về các hoạt động tôi quan sát được mà thôi. Điều đáng nói là những việc vừa vui vẻ vừa dễ làm lại thường không đem lại lợi ích gì về mặt phát triển năng lực. Giống như khi bạn tập chạy, nếu mỗi ngày bạn chỉ chạy 1km để ngắm cảnh thì có lẽ không bao giờ bạn chạy được 20km cả. Chúng ta cần những thử thách và thất bại để vươn lên. Vì thế chỉ nên coi các hoạt động đó như là một hình thức để giải trí, kết bạn hơn là một hoạt động có thể tạo điểm nhấn cho hồ sơ.

Do đó nên khi cảm thấy mình chưa vươn đến trình độ mong muốn, chúng ta cần thu mình lại để bình tĩnh nhìn nhận lại bản thân. Điều quan trọng nhất là lúc này là kiên nhẫn và tiến lên, chậm mà chắc, từng bước nâng cao các kỹ năng. Đây là một quá trình không quá đẹp đẽ như là việc bạn tham gia hoạt động ngoại khóa (với suy nghĩ vui chơi có thưởng.) Hãy làm nobody một thời gian và rồi bạn sẽ trở thành somebody.

Nhưng điều quan trọng hơn là tìm thấy niềm vui từ những thử thách trong cuộc sống. Còn gì tuyệt vời hơn khi bạn cảm thấy việc học thú vị và việc làm của mình có ý nghĩa với mọi người.

Chán ghét các danh hiệu và Giấc mơ

Hôm trước tôi tham dự Honors Convocation để nhận huy chương trao cho các sinh viên tốt nghiệp xuất sắc sau bốn năm học. Tôi đã được trao nhầm huy chương. Thật ra tôi chỉ tốt nghiệp loại Magna Cum Laude nhưng họ vẫn trao cho tôi huy chương cao nhất, Summa. Điều này cũng làm tôi hơi thất vọng vì trong thâm tâm tôi biết mình đã từng rất muốn danh hiệu cao nhất để bằng bạn bằng bè. Nhưng mặt khác, tôi cảm thấy hài lòng với  điểm số không hoàn hảo của mình. Tôi hiểu rằng mọi thứ sẽ còn tồi hơn nếu tôi đạt được tất cả những gì tôi muốn (một cách dễ dàng.)

Ngồi trong buổi lễ tôi cảm thấy trống rỗng. Bốn năm đầy sóng gió như vậy mà người ta chỉ tôn vinh vì một con số (điểm) vô hồn. Tôi nhớ đến những lớp tôi chẳng học hành gì tử tế mà vẫn được A.  Tôi cảm thấy xấu hổ nhiều hơn là tự hào khi học gạo vội vã cho một bài kiểm tra nào đó. Tôi buồn khi mình không hoàn thành một project mà tôi đã bỏ nhiều công sức hơn là đạt điểm xấu trong bài kiểm tra. Những điều đó làm lòng tôi dịu đi đôi chút. Ít ra tôi cũng không quên được những thứ mà tôi cần nhớ. Tôi hiểu rằng hạnh phúc của tôi không đến từ những thứ trần trụi như điểm số, danh hiệu hay tiền bạc.

Và rồi người ta vinh danh một sinh viên, người được coi là vừa học giỏi vừa cống hiến nhiều cho trường. Người ta bắt đầu nói đến các thành tích của cô ta. Nào là làm thủ quỹ cho hội A, phó chủ tịch hội B, đến thăm trẻ em khuyết tật ở nước C, làm đại sứ cho hội D, tham gia hoạt động E, đạt giải F, vân vân và vân vân. Đã từ lâu tôi vốn rất ghét những thứ người ta dùng để làm màu cho résumé. Vì thế nên tôi thất vọng khi nghe đến những điều đó. Tôi hiểu rằng chính nhà trường và xã hội cũng cổ súy cho hình ảnh  một sinh viên “năng động”: chém bão, cày điểm, cộng với những hoạt động xã hội thiếu điểm nhấn.

Ngay chiều hôm đó tôi tiếp tục được nghe một bài phát biểu của một sinh viên khác cùng ngành, có lẽ cũng nằm trong top những học sinh viên xuất sắc của trường. Có lẽ đó là một trong những bài phát biểu chán nhất tôi từng được nghe trong vài năm trở lại đây. Nó đơn giản là một bài văn mẫu thiếu cảm xúc. Trong bài người nói nhấn mạnh đến vài thứ như “all-nighter”, “copy homework” với thái độ bình thản đến ghê người. Tôi chẳng biết những điều đó có nhất thiết phải là một phần không thể thiếu ở đại học hay không.

Tồi tệ hơn là bài phát biểu chẳng có lấy một lời về những khó khăn trong học tập, những trăn trở trong quá trình thu nhận kiến thức. Và cũng chẳng có đề cập nào đến những hoài bão trong cuộc sống.  Trong buổi nói chuyện Talk Seniors hôm trước cũng có vài người nói rằng họ không có ước mơ gì to tát cả. Họ đơn giản muốn sống, kiếm việc và kiếm tiền. Điều đấy không xấu nhưng tôi thì khác.

Tôi thích mơ. Trong khi chờ đợi để nhận bằng tôi càng chắc chắn về giấc mơ của mình:

Let me show you I can do something that nobody else on the planet can do.

Thực sự thì tôi chẳng biết mình có làm được điều này hay không. Rất có thể chỉ một hoặc hai năm tới thôi tôi sẽ thất bại trên con đường khoa học.

Nhưng chẳng sao cả, hạnh phúc với tôi vẫn không phải là một cái đích nào đó. Thất bại hay thành công chỉ mang tính thời điểm. Chúng ta luôn có quyền lựa chọn: dừng lại hay bước tiếp.